GUT ( KRALLARIN HASTALIĞI ), GUT NEDİR?

Hiperürisemi yani gut hastalığı Hipokrat zamanından (M.Ö 5.YY) beri bilinmektedir.

Gut bazı eklemlerde ani ve şiddetli gelişen ağrı, hassasiyet, kızarıklık, şişme ve  sıcaklık artışı nöbetlerine neden olan bir hastalıktır.

Genellikle tek eklemi, sıklıkla da ayak baş parmağını etkiler. Bununla birlikte diz, ayak bileği, ayak, el, el bileği ve dirsek eklemleri de etkilenebilir.

Nadiren bazı hastalarda ilerleyen dönemlerde omuz, kalça ve omurga tutulumu gelişebilir.

Akut GUT Atakları
Ataklar genellikle hızlı gelişirler. İlk atak sıklıkla gece gelişir.

Uyku esnasında gece yarısı aşırı bir eklem ağrısı ile kalkabilirsiniz.

Atak esnasında şunlara dikkat edin:

1.Ani, şiddetli eklem ağrısı
2.Eklemde şişme
3.Eklem çevresindeki deride parlak kırmızı veya erguvani renk değişimi

4.Eklem etrafında aşırı hassasiyet-hatta yatak çarşafının değmesi bile bu alanda şiddetli ağrıya neden olabilir.

 
Birincisi ataklar çok nadirdir. Ataklar arasında her şeyin normal olduğu, şikayetlerin olmadığı bir dönem vardır. Eğer hastalık tedavi ile kontrol altında tutulmazsa ataklar daha sık gelir ve atakların süresi uzar. Tekrarlayan ataklar eklemlerinizde hasar oluşturur. Ataklardan sonra eklemlerinizde katılık ve hareket kısıtlılığı oluşabilir.

Gut ataklarını şu nedenler tetikleyebilir:

• Aşırı alkol alımı
• Hatalı ve aşırı beslenme
• Cerrahi operasyon
• Ani, şiddetli hastalık hali
• Yanlış diyet
• Eklem travması
• İlaç tedavileri

Gut’ta ki ağrı ve şişmenin nedeni ürik asit kristallerinin eklemde birikmesidir. Ürik asit vücutta hücre yıkımı sonucu ortaya çıkan normalde bulunan bir maddedir. Kanda eriyik halde bulunur ve böbrekler yoluyla idrarla atılır. Gut hastalarında ürik asit düzeyi kanda çok yükselmiş olup, ürik asit kristalleri eklem ve diğer dokularda birikim yaparlar. Bu da eklemlerin astarı olan sinoviyumda iltihaba neden olur.

GUT HASTALIĞININ NEDENLERİ

Hastalığın nedeni, ürik asit miktarının kanda ve dokularda artmasıdır. Bu ürik asit miktarının artmasında bazı faktörler rol oynamaktadır. Vücutta ürik asit üretimi aşırı derecede artmıştır ya da ürik asidin böbreklerden atılmasında bir bozukluk vardır.

Kronik böbrek iltihabı olanlarda, idrar söktürücü ilaç kullananlarda, kandaki ürik asit miktarı artar. Bazı hastalıklar, gutun ortaya çıkmasına neden olur. Bunlar; şeker hastalığı, yüksek tansiyon, şişmanlık gibi…

Kalıtsal faktörler, (soya çekim) bir çok hastalıkta olduğu gibi, gut hastalığında da önemli bir faktördür. Doğuştan gelen bazı hastalıklar gut için bir risk faktörüdür. Erkeklerde daha çok görülür. Yaş ilerledikçe gut görülme riski artar.

Beslenme tarzı daha önceleri önemli bir neden olarak görüldüyse de, günümüzde, bunun hastalığa yakalanma riskinde fazla bir artış gösterdiği saptanamamıştır. Fakat alkol ve sigara kullanımı guta neden olabilir. Şişmanlık gut hastalığı riskini arttımaktadır.

Hemen hemen tüm gut hastalarında hiperürisemi adı verilen kanda ürik asitin yüksekliği durumu söz konusudur. Fakat hiperürisemik tüm insanlarda gut gelişimi gözlenmemiştir.

Aşağıdaki nedenlerin biri veya ikisi birlikte hiperürisemiye neden olur:
1.Böbrekler yeteri kadar ürik asit atımıı gerçekleştiremiyordur.
2.Vücutta aşırı miktarda ürik asit üretimi söz konusudur.
 
Diüretik (İdrar söktürücüler) tedavisi sıklıkla hiperürisemiye neden olur. Diüretikler fazla vücut sıvısının atılmasını sağlayarak yüksek tansiyonu düşürmek amacıyla kullanılırlar. Bununla birlikte diüretikler böbreklerin ürik asit atılım kabiliyetini azaltarak ürik asitin kan seviyesini yükseltirler.

Kalıtımsal nedenler ve çevresel faktörler de (kilo, alkol kullanımı ve diyet) gut oluşumunda önemli bir rol oynarlar.

KİMLER GUT HASTASI OLUR?

Herhangi bir yaşta meydana gelebilirken genellikle ilk atak 40 – 50 yaşları arasındaki erkekleri etkiler.

Bununla birlikte gut bayanlarda da görülebilir. Özellikle menopoza giren bayanlarda gut riski artmaktadır. Bu bayanlarda osteoartrit görülme sıklığı arttığından gut tanısı koymak güçleşir. Osteoartritte eklem dokusunda hasara neden olarak ağrıya ve eklem hareketlerinde kısıtlamaya neden olur.

GUT HASTALIĞININ BELİRTİLERİ

Gut hastalığı ataklar halinde gelir. İlk atak şiddetlidir. Eklemlerde ağrı ve şişme olur. Özellikle ayak baş parmağında görülür. Parmak, çok hassaslaşır, şişme, kızarıklık ve ağrı hissi uyanır. Gece ya da sabaha karşı, uykudan uyandıracak kadar rahatsız edici bir ağrıdır.

Ataktan sonra, hastalık, herhangi bir belirti vermeden devam eder. Sadece yapılan testlerle, kandaki ürik asit miktarının yüksek olduğu saptanır. Bu durum, başka atak geçirene kadarki, yani iki atak arasındaki, ara dönemdir.

Eklemlerde, tuz kristalleri biriktiğinden, hareket kısıtlanması görülür. Ayrıca şekil bozuklukları, eklemlerin görevini yapamaması gibi durumlar ortaya çıkar. Bu tuz kristalleri, deri altında, avuç içinde, parmak uçlarında da şişliklere neden olur. Bir zararı yoktur. Fakat çok büyük olduğu durumlarda alınması gerekebilir.

KLİNİK BELİRTİLERİ;

Akut gut artriti
Ağrılı artrit ( genellikle alt ekstremitelerde )
Hiperürisemi
Bulantı- kusma
Huzursuzluk
Uykusuzluk

Eklemde inflamasyon:

• Mekanizma ne olursa olsun, ürik asit yüksek oranda eriseydi, hiperürisemi olmayacaktı. Ancak sodyum ürat kristallerinin eriyebilirliği, düşük pH ve düşük vücut sıcaklığı nedeniyle bu mümkün olmaz.
• Ürat kristalleri lökositler tarafından fagosite edilir :
• Lökotrienler-sitokinlerin salınımı uyarılır; inflamasyon başlar.

• Salınan lizozomlar ve diğer enzimler eklem hasarına yol açabilir,
• Sodyum ürat kristalleri birikir ( deri ve deri alt dokuda )
• Ateş, eklemde şişme, kızarma

Kronik tofüslü gut :

• Gutlu hastaların %10-20’sinde fizik muayene de saptanabilen tofüs gelişmektedir.
• İlk artrit atağından 10-15 yıl sonra ortaya çıkar.
• En sık görüldüğü yerler dış kulak, aşil tendonu ve olekranon bursaları’dır.
• Saf ürat içeririler.
• Tofüslerin kendileri ağrısız olmasına karşın, eklem içinde ve çevrelerinde bulunmalarından dolayı eklem hareketlerini kısıtlarlar ve atrofiye neden olurlar.
• Üstündeki derinin ülserleşmesine ve ürat kristallerinin dışarı çıkmasına neden olabilir.

Nefrolitiazis :

• Gutlu hastaların %10-20’sinde ürat taşları oluşur. Ürik asit atımı 1000mg/gün’ü aştığında taş insidansı %50’ye yaklaşır.
• Taş oluşumunu azaltmak için günlük idrar miktarının 2.6’yı geçmesi gerekir.
• Ürik asit kristallerinin çekirdeğinde kalsiyom okzalat ve kalsiyum fosfat bulunur.
• Ürik asit kumu portakal renginde görülür.( ürisin pigmenti absorbe olduğu için )
• Taşlar ağrısız geçebilir.
• Ancak 0.5 cm’yi geçtiğinde kasığa yayılan bel ağrısı, hematuri veya hidronefroz gelişebilir.
• Taşların çoğu kendiliğinden düşer.
• Fazla miktarda ürat yapımı tümör lizis sendromunda da görülür. ( tedavi edilmemiş veya çok büyük tümörlerde gelişir.)
• Ürat kristalleri nefrolitiazis olmasa bile, tübüler obstrüksiyona ve akut böbrek yetmezliğine neden olurlar.

GUT HASTALIĞININ TANISI

Öncelikle uzman bir hekime başvurmalısınız. Sağlık ocakları, bunun için yeterli olmayabilir. Gut hastalığının olduğunu düşündürecek durum, kanda ürik asit miktarının yüksek olmasıdır. Yapılan testlerde bu durum saptanır fakat ürik asit miktarının yüksek olması, gut hastalığının olduğu anlamına gelmez. Bunun dışında gut tanısı koyduracak özel bir kan testi yoktur.

Film çekimi de şişliklerin görülmesini sağlar. Fakat kesin tanısının konması için, eklemlerden alınan sıvıda, ürik asit kristallerinin varlığını tespit etmek gerekir. Bu eklem sıvısı, şişmiş ve ağrılı olan eklemden alınır.

GUT TEDAVİSİ

Gutun tedavisi, hastalığın evrelerine göre farklılık gösterir. Örneğin bazı dönemlerde, sadece kanda ürik asit yüksektir ve atak yoktur. Bu durumda kandaki ürik asit miktarını azaltıcı ilaçlar hastaya önerilir. Yapılan tedaviyle ürik asit yapımı azaltılır ya da atılımı arttırılır. Bu ilaç tedavisi hasta için çok uygun bir yöntemdir.

Sık atak geçiren yani şiddetli gut hastası olanlar için uzun süreli tedavi gerekir. Yine ilaç tedavisi bu hastalar için uygundur. Gut hastası olanların, bol su içmesi gerekir. Böylece tuz kristallerinin çözünmesi arttırılır. Böylece böbrek taşı oluşmasının da önüne geçilir. Ayrıca mutlaka diyet yapılmalıdır. Deniz ürünlerinden, hayvansal yağlardan kaçınmanız gerekir. Sizin için en uygun diyet programı, doktorunuz tarafından belirlenecektir.

Bunların dışında, gut hastalarının aspirin türü ilaçları kullanmaması gerekir. Rastgele alınan bu tür ilaçlar, gut hastalarına çok zararlıdır.

Uygun tedavi seçildikten sonra, artık hastanın düzenli bir şekilde kontrole giderek, yapılan çeşitli testlerle, hastalığın seyri hakkında bilgilenmesi gerekir.

Ayrıca kırmızı etten uzak durmak, tansiyon ve kolesterolü normal sınırları içinde tutmak, ideal kiloda olmak ve diyet yapmak, guttan korunmak için yapılması gerekenlerdir.

Gut için Bitkisel Ürünler